Achtergrond & uitleg - BenIkVrij.nl

Wat is een cao?

Collectieve arbeidsovereenkomst

Afspraken tussen werkgevers en vakbonden over arbeidsvoorwaarden

Een cao (collectieve arbeidsovereenkomst) is een schriftelijke overeenkomst tussen één of meer werkgevers(organisaties) en één of meer vakbonden. Hierin worden arbeidsvoorwaarden vastgelegd die gelden voor alle werknemers binnen een bepaalde sector of bedrijfstak.

In de cao worden zaken geregeld als loon, werktijden, vakantiedagen, feestdagen, ontslagprocedures en pensioenbijdragen. Een cao geldt doorgaans voor één tot vier jaar, waarna er opnieuw onderhandeld wordt.

Voorbeeld: De Cao Ziekenhuizen regelt onder andere welke feestdagen vrij zijn voor verpleegkundigen en artsen, en welke toeslag zij krijgen als ze tóch moeten werken op een feestdag.

Niet elke werknemer valt onder een cao. Werknemers bij bedrijven zonder cao hebben alleen recht op het wettelijk minimum: minimumloon, 4 weken vakantie per jaar en de beschermingen uit het Burgerlijk Wetboek.

Geschiedenis van vrije dagen in Nederland

Van 6-daagse werkweek naar 5 vrije weken

19e eeuw

Arbeiders werken 6 dagen per week, 12–14 uur per dag. Vrije dagen bestaan nauwelijks | alleen kerkelijke feestdagen worden soms gerespecteerd.

1919

De Arbeidswet 1919 voert de 8-urige werkdag in en beperkt de werkweek tot 45 uur. Een mijlpaal voor arbeidersrechten.

1945

Na de Tweede Wereldoorlog groeit het belang van cao's snel. Vakbonden en werkgeversorganisaties maken landelijk afspraken over loon en verlof.

1960s–1970s

Vakantierecht wordt wettelijk verankerd. De vijfdaagse werkweek wordt de norm. Het aantal vakantiedagen stijgt gestaag via cao-onderhandelingen.

1984

Wettelijk recht op minimaal 4 weken vakantie per jaar vastgelegd in het Burgerlijk Wetboek (art. 7:634 BW).

2012

Invoering van de vervaltermijn voor wettelijke vakantiedagen: 6 maanden na het jaar van opbouw. Vóór 2012 hadden vakantiedagen een verjaringstermijn van 5 jaar.

Heden

Gemiddeld heeft een Nederlandse werknemer 25–30 vakantiedagen per jaar. Discussie over verdere flexibilisering, thuiswerken en tijdsparen neemt toe.

Veelgestelde vragen

Moet mijn werkgever mij vrij geven op feestdagen?
Niet automatisch. Er is geen wet die dit verplicht. Het hangt af van je cao of arbeidsovereenkomst. Kijk dus eerst in je cao.

Krijg ik extra betaald als ik op een feestdag werk?
Alleen als dat zo in je cao staat. Veel cao's kennen toeslagen van 50–100% extra loon bij werken op feestdagen, maar dit is niet wettelijk verplicht.

Mijn cao vermeld een feestdag niet | heb ik dan recht op vrij?
Als de feestdag niet in je cao of arbeidsovereenkomst staat, heeft de werkgever het recht te verlangen dat je werkt. Wel geldt dat de werkgever redelijkerwijs rekening moet houden met jouw wensen.

Wat als een feestdag in mijn weekend valt?
In veel cao's is geregeld dat je dan een compensatiedag krijgt. Valt Eerste Kerstdag op een zaterdag, dan krijg je doorgaans de maandag erna vrij. Check je eigen cao hiervoor.

Gelden feestdagen ook voor zzp'ers?
Nee. Zelfstandigen vallen niet onder een cao en hebben geen wettelijk recht op vrije feestdagen. Zij maken zelf afspraken met opdrachtgevers.